Burdasınız : Anasayfa > D > Destan Nedir


Sponsorlu Baglantilar


Yaziyla ilgili Resimler

Destan
Destan Nedir
Ekleyen : admin Okunma : 14101
Ekl.: 26-02-2014 Gün.: 29-09-2014

Bu Yazıda Neler Var

  • Destan Nedir
  • Destanların Ortak Özellikleri
  • Destan Türleri
  • A. Sözlü Destanlar
  • B. Edebi Destanlar
  • Türk Edebiyatında Destan
  • Yapma (Suni) Destan Nedir
  • Yapma Destanların Özellikleri
  • Yapma Destan Örnekleri
  • Dünyanın Başlıca Yapma Destanları
  • Türk Edebiyatında Yapma Destan
  • Yapma Destan ve Doğal Destan Kavramları
  • İlgili Yazılar

    01 | Destan
    02 | Manzum
    03 | Manzume
    04 | Doğal Destan
    05 | Köroğlu Destanı
    06 | Epik
    07 | Masal Destan Karşılaştırması
    08 | Yapma Destan
    09 | Sözlü Destan
    10 | Türk Edebiyatında Destan
    11 | Suni Destan
    12 | Edebi Destan
    13 | Mahabharata
    14 | Kuvayi Milliye Destanı

    En Son Eklenenler

    08 | Yakıt Yakıt

    Destan Nedir

    Kahramanlarının olağanüstü eylemlerini coşkulu, törensel bir üslupla anlatan ve genellikle birkaç bölümden oluşan manzum yapıtlardır. Bilinen en eski edebiyat türlerinden biridir. Mitoloji, efsane, folklor ve tarihi öğeler içerir. Destanlar ve destansı öyküler ilkçağlardan beri dünyanın her yerinde gelenekleri sonraki kuşaklara aktarmak için kollektif olarak yaratılmış edebi biçimlerdir.

    Destanların Ortak Özellikleri

    Hepsinde yarı tanrısal nitelikler taşıyan bir ya da birçok kahramandan söz edilir. Destan bu kahramanın eylemleri üzerine kurulmuştur. Olaylar çok geniş bir kozmik coğrafya üzerinde geçer. Bir destanın dünyası ortaya çıktığı zaman içinde düşünebilecek her şeyi barındıran bütünsel, çok yönlü bir dünyadır. Hemen bütün destanlarda uzun yolculuklar anlatılır. Çoğu destanda olaylara doğaüstü yaratıklar da katılır. Kişiler, olaylar, doğal varlıklar hep gerçek yaşamdaki boyutlarından daha büyük, daha zengindir. Özellikle sözlü destanlarda uzun anlatı, betimleme (tanımlama) ve konuşma bölümleri bulunur. Öykü içinde öyküye yer verilir. Törensel söyleyişler ve kamusal duyarlılık hakimdir. Gerçek yaşamın yansımaları da destanların içinde bazen realistik çoğu zaman da stilize edilmiş halde bulunur. Destan sahiplerinin yaşadıkları doğal çevreye ilişkin bilgiler edinmek mümkündür.

    Destan Türleri

    Destanlar temel olarak iki gruba ayrılır:

    A. Sözlü Destanlar

    Yazının henüz bulunmadığı ve yaygınlaşmadığı bir kültürde doğan ve kuşaktan kuşağa sözlü olarak aktarıldıktan sonra yazıya geçirilen destanlardır. Ozan ve şarkıcıların değişik zamanlarda söylediği şarkı ve şiirlerin bütünleşmesi ve işlenmesiyle oluşturulurlar.

    Örnekler:
    ''Gılgamış:'' MÖ 3000 yıllarında Mezopotamya’da ortaya çıkmıştır. Bilinen en eski destandır. Babil ve Akad toplumlarınca da benimsenmiştir. Ama bugüne kalan en eksiksiz biçimi Sümer toplumunda ortaya çıkmıştır. Zalim Uruk kralı Gılgameş’in ölümsüzlük arayışını anlatır. Gılgameş ve arkadaşı Enkidu ile birlikte uzun arayışlardan sonra ölümsüzlük otunu bulur, ama bir yılana kaptırır.
    ''Ilyada ve Odysseia:'' MÖ 11-12’nci yüzyıllarda geçtiği sanılmaktadır. Homeros destanları olarak bilinirler. Yunan Yarımadası’ndaki Akhalar’ın, Anadolu’daki İon krallıklarına saldırısı ve Akha kral ve prenslerinin daha sonraki serüvenleri anlatılır. Özellikle Odysseia, Yunan Tragedyası ve Batı edebiyatının önemli bir kaynağıdır.
    ''Beowulf:'' Eski İngilizce halk destanı Beowulf
    ''Heldenlieder:'' Eski Almanca kahramanlık türküleri
    ''Nibelungenlied:'' Almanya
    ''Kudrunlied:'' Almanya
    ''Chanson de Geste:'' Fransa (kahramanlık şarkısı)
    ''Chanson de Roland:'' Frank kralı Charlemagne’ın savaşlarını anlatır
    ''El Cantar de Mio Cid:'' İspanya
    ''Mahabharata:'' Hindistan
    ''Ramayana:'' Hindistan
    ''Heike Monogatari:'' Japonya

    B. Edebi Destanlar

    Belirli bir yazar tarafından eski örneklere uygun olarak ve okunmak üzere kaleme alınmış destanlardır.

    Örnekler:
    '' Vergilius’un Aeneis’i:'' MÖ 29-19’uncu yüzyılları kapsar. Troyalı Aeneias’in uzun ve zorlu bir yolculuktan sonra Latin ülkesine gelerek Lavinium kentini kurması anlatılır. Lavinium sonradan Alba Langa ve Roma kentlerinin yerine kurulan ilk kenttir.
    '' Milton’un Kayıp Cennet'i (Paradise Lost):'' İnsanın cennetten kovuluşu ve tanrının şeytanla mücadelesini anlatır.
    '' Dante’nin İlahi Komedya'sı (La Divina Commedia):'' MS 1310-1321 yılları arasında yazılmıştır.
    '' Ariosto’nun Çılgın Orlando'su (Orlando Furioso):'' 1532'de yazılmıştır.
    '' Camoes’in Os Lusidas’ı:'' 1572'de yazılmıştır.

    Türk Edebiyatında Destan

    Asya kıtasının çeşitli bölgelerinde yaşayan Türk boyları arasında zengin bir destan geleneği vardır. Bilinen Türk destanları arasında en eskisi Yaradılış Destanı’dır. Altay Türkleri arasında söylenmektedir. V. Radlov tarafından saptanıp yazıya geçirilmiştir.
    * Alpamış Destanı Orta Asyanın bütününde bilinir; en cok basımı yapılmış destandır.
    * Saka Destanı İskit Türkleri’ne aittir. Bu destan zinciri içinde Alp Er Tunga ve Şu parçaları bulunur. Bunlar Kaşgarlı Mahmut’u Divanü Lugati-t-Türk adlı eserinde yer almıştır.
    * Oğuz Kağan Destanı 14’üncü yüzyılda derlenmiş özet nitelikte bir metindir. Oğuz Kağan’ın doğumu ve üstün nitelikleri, askeri başarıları ve ülkeyi oğulları arasında pay edişi anlatılır.
    * Oğuz Türkleri’nden günümüze gelen tek destan metni ise Dede Korkut Kitabı’dır. Bayındır Han soyundan geldikleri sanılan Akkoyunlular’ın egemen olduğu Kuzeydoğu Anadolu’daki olaylar ve Müslüman Oğuzlar’ın yaşamı anlatılır.
    * Göktürk Destanları çeşitli parçalardan oluşmuştur. Bozkurt parçasında Göktürkler’in bir boz kurdun soyundan geldikleri, Ergenekon parçasında ise Ergenkon’a sığınmaları, çoğalıp buraya sığmayınca dağı eriterek dış dünyaya çıkmaları anlatılır. Köroğlu parçasında, göçebe Oğuzlar’ın Horasan ve Hazar’da İranlılarla savaşlarından sözedilir. Bunlardan biri de Ergenekon Destanıdır.
    * Manas Destanı’nda Kırgız Türkleri'nin putperest Kalmuk ve Çinliler’le savaşları vardır.
    * Anadolu Türk destanlarından Saltukname(Saltuk-nâme), Sarı Saltuk, Batı Anadolu ve Rumeli olayları anlatır.
    * Cengiz Han Destanı Moğol istilasından sonra Kıpçak bozkırlarında ve eski Uygurların yaşadığı bölgelerdeki olayları anlatır.
    * Timur Destanı Timur’un savaşları ve kişiliğine yer verir.
    * Danişmend Gazi Destanı’nda Türklerin Anadolu’yu ele geçirmeleri anlatılır.
    * Battal Gazi Destanı’nda da Anadolu’daki Türk-Bizans savaşları yer alır.

    Yapma (Suni) Destan Nedir

    Bir şairin, toplumu etkileyen herhangi bir olayı tabii destanlara benzeterek söylemesi sonucu oluşan destanlardır. Yazarı belli olan,daha yakın zamanda yazılan ve olağanüstü durumlara az yer veren bir destan türüdür. Doğal destandan temel farkı, anonim nitelik taşımamasıdır. Bir şair tarafından, doğal destanlara benzetilerek yazılır.

    Yapma Destanların Özellikleri

     - Yazarı bellidir
     - Yazılı destan türüdür
     - Yakın zamanda yer alan olaylar ele alınır
     - Olağanüstü olaylara ve kahramanlara az yer verilir

    Yapma Destan Örnekleri

    Dünyanın Başlıca Yapma Destanları

    Latin edebiyatı: Aeneis ( Vergilius ).
    Fransız edebiyatı: Henriade ( Voltaire ).
    Portekiz edebiyatı: Os Lusiadas ( Camoens ).
    İngiliz edebiyatı: Kaybolmuş Cennet (John Milton).
    İtalyan edebiyatı: Kurtarılmış Kudüs ( Tasso )
    İtalyan edebiyatı: Çılgın Orlando ( Ariosto )
    İtalyan edebiyatı: İlahi Komedya ( Dante ).

    Türk Edebiyatında Yapma Destan

    Kuvay-ı Milliye Destanı : Nazım Hikmet
    Üç Şehitler Destanı : Fazıl Hüsnü Dağlarca
    Çanakkale Destanı: Mehmet Akif Ersoy
    Satuk Buğra Han Destanı
    Cengiz-name
    Timur ve Edige Destanları
    Seyid Battal Gazi Destanı
    Köroğlu Destanı
    Genç Osman Destanı ( Kayıkçı Kul Mustafa )
    Selçukname (Yazıcıoğlu Ali)
    Firdevsi - Şehnâme

    Yapma Destan ve Doğal Destan Kavramları

    Benzerlikleri;
    - doğal dilden farklı bir dille oluşurlar
    - olağanüstü nitelikler ve kşiler vardır (mitolojik varlıklar vs...)
    - genelikle konuları kahramanlık, savaş, göçtür...
    - milletlerin tarihinde derin izler bırakan olaylar üzerinde oluşurlar.
    - manzumdurlar
    - devrik cümleler bulunur

    Farklılıkları;
    Yapma destanlarda;

    - söyleyenleri bellidir
    - yakın tarihimizde meydana gelmiş olaylardan ortaya çıkar
    - aşamalardan geçmez...
    Doğal destanlarda;
    - söyleyeni belli değildir
    - tarihin bilinmeyen dönemlerinde yaşanan olayları anlatır.
    - çeşitli aşamalardan geçer




    En Cok Okunan Yazilar

    02 | Düzlem Düzlem
    07 | Paragraf Paragraf
    08 | Destan Destan
    
    ..:: Online Uyeler ::..
    
    Bi soru sor